Over Lyme

Alleen Lyme als je de bekende rode kring hebt?

No way, dat is echt een fabeltje!

De ziekte van Lyme of Lymeborreliose is een infectie veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, die ook wel de meester der vermommingen wordt genoemd. De Borrelia is een spirocheet, vergelijkbaar met de Treponema pallidum, de veroorzaker van syfilis. De infectie gaat vaak vergezeld van andere ziekteverwekkers (met soortgelijke symptomen) waardoor het in de praktijk ook kan worden beschouwd als een verzamelnaam voor infectieziekten met Borrelia en één of meer co-infecties.

De ziekte wordt meestal opgelopen door een tekenbeet en begint in ongeveer 30% van de gevallen met een rode huiduitslag rond de beet en griepachtige verschijnselen. Deze huiduitslag ziet er meestal uit als een rode kring met een dikke rode stip in het midden. Dit noemen we een erythema migrans (EM of bulls eye). Er kan na de beet echter ook een soort huiduitslag ontstaan of meerdere kringen tegelijk en er zijn meldingen van blaren. Veel artsen gaan ervan uit, dat als je de rode kring niet hebt gehad dat je ook nooit besmet kan zijn. Wij hebben dit erg vaak te horen gekregen! Maar niets is minder waar, dus wees alert en maak altijd een melding van de tekenbeet! Klachten kunnen maanden of jaren later ook pas ontstaan.

Lyme kan ook worden overgedragen via bloed en bloedtransfusies, speeksel, urine, moedermelk en tijdens de zwangerschap van moeder op kind. Alhoewel hier nog onvoldoende onderzoek naar is gedaan zijn er meerdere gevallen bekend waarbij dit gemeld werd. Sommige wetenschappers denken dat andere bijtende insecten, zoals muggen, vlooien, bijtende vliegen, spinnen en luizen ook in staat zijn Lymeborreliose over te brengen. Meer onderzoek is ook hier gewenst. Niet of onvoldoende behandeld, kan de ziekte chronisch worden met ernstige klachten en verschillende orgaansystemen in het lichaam aantasten.

De cijfers

Jaarlijks worden in Nederland ruim 1,5 miljoen mensen gebeten door een teek. Omdat ruim 20% van de teken besmet zijn met de Borrelia-bacterie worden meer dan 330.000 mensen per jaar blootgesteld aan de ziekte van Lyme. Op basis van enquêtes bij huisartsen, schat het RIVM dat jaarlijks 23.500 mensen met een erythema migrans de huisarts raadplegen. Omdat lang niet bij iedereen een EM ontstaat, zal het werkelijke aantal lymepatiënten per jaar vele malen hoger zijn. Ook omdat er nog zeer veel onwetendheid is bij huisartsen en ze niet snel aan een besmetting denken als ze geen rode kring zien. Bij snelle en adequate behandeling met antibiotica geneest het overgrote deel van hen. Naar schatting tussen de 20 – 50% van de mensen genezen niet door te late of te geringe behandeling. Zij ontwikkelen ernstige ziekteverschijnselen (chronische Lyme) en raken daardoor geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt.

Lyme is de kameleon onder de ziekten. De listigheid en intelligentie van de Borrelia is groot. De overlevingsmechanismen waarmee zij opereert is zonder meer fenomenaal te noemen. De Borrelia is normaal gesproken een spirocheet en heeft de vorm van een spiraal, die zich als een kurkentrekker door het bloed en weefsel voortbeweegt. Maar de bacterie kan ook sporeachtige vormen aannemen en zich verschuilen in het lichaam als cystes en biofilms en zo buiten schot blijven van vele soorten antistoffen waaronder de meeste antibiotica.

De Borrelia Burgdorferi (Bp) bacterie

De Borrelia burgdorferi (Bb) bacterie is een zeer complex organisme en beschikt over een groot repertoire aan overlevings- en aanpassingsmechanismen. Uit onderzoek blijkt dat de bacterie naast de normale beweeglijke spirocheetvorm verschillende andere vormen aan kan nemen, zoals de cystevorm en L-vorm. Er zijn sterke aanwijzingen dat de bacterie in deze vormen langdurig, zonder te delen, in het lichaam aanwezig kan blijven en zo antibioticatherapie kan ontwijken, die zich richt op de zich delende spirocheetvorm van bacteriën. De kennis op dit gebied vertoont nog veel lacunes. Wel is bekend dat de spirocheet na inspuiting door de teek zich maar heel kort in de bloedbaan bevindt. Dit is één van de belangrijkste redenen waarom er met regulier bloedonderzoek zelden een infectie met Borrelia wordt gevonden. De bacterie zit immers niet in de bloedbaan waardoor het lichaam dus ook geen antistoffen aanmaakt tegen deze listige ziekteverwekker. Uit onderzoek is gebleken dat de spirocheet zich al binnen drie minuten in divers lichaamsweefsel had geboord en zich zo razendsnel diep in het lichaam kon verstoppen waar hij onder andere het centrale zenuwstelsel infiltreerde. De meeste ziekteverschijnselen ontstaan dan ook in het zenuwstelsel, de gewrichten en het hart.

Er blijken vele stammen van de Borrelia bacterie te bestaan. De bekendste ziekteverwekkende stammen zijn: Bb sensu stricto, Bb garinii, Bb afzelii. Er zijn aanwijzingen dat ook andere stammen van Bb ziekteverschijnselen kunnen veroorzaken (onder andere Borrelia Spielmani, Borrelia lusitaniae, Borrelia bissettii). Van elke stam zijn ook weer substammen bekend, zodat er wereldwijd wel driehonderd stammen en substammen zijn die verschillen in hun eigenschappen. Hierdoor is het moeilijk ze allemaal met eenzelfde test aan te tonen. De verschijningsvormen van deze stammen en reacties op behandeling kunnen verschillen.

Onderzoek

Aangezien de gangbare bloedonderzoeken die via huisarts of ziekenhuis worden gedaan waarbij in het bloed wordt gezocht naar markers die een ‘actieve infectie’ aantonen, negen van de tien keer niets uitwijzen en ook de ELISA-test en de Western Blot-test weinig betrouwbaar zijn, is het belangrijk om ook de symptomen en andere testen mee te nemen in de diagnose. Lees hier meer over de huidige testen. Zie het menu!

Bronnen: Lyme info en Stichting tekenbeetziekten